Yeterince karışık gümrük mevzuatı içinde, ticaretin daha kolay ve risk oluşmadan yapılabilmesi için temel nokta, kavramların bilinmesi , anlaşılması ve bu suretle hukuksal sonuçlardan şirketlerin kendilerini koruyabilmeleridir.
-
Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki sanayi ürünleri ve islenmiş tarım ürünleri ticaretinde kullanılan, eşyanın Türkiye ve AB'de serbest dolaşımda olduğunu gösteren ve eşyanın tercihli rejimden faydalanmasını sağlayan belgedir.
Antrepo: İthalat ya da ihracat yapılırken eşyanın zarar görmemesi için korunma amaçlı bekletildiği geçici depolardır. Ayrıca Avrupa Birliği uyum sürecinde de yapılan gümrük anlaşmaları ve bu anlaşmalara ilişkin uygulama esasları beraberinde yeni kavramları da gündeme getirmektedir. Yukarıdaki genel işleyişte karşımıza çıkan kavramların yanı sıra, anlaşmalarda geçen bazı kavram ve karşılıkları da aşağıdaki şekliyle ifade edilmişlerdir.
- Bir genel antrepo tipi olan A tipi antrepo, işleticisi ile antrepoya eşya koyan kişilerin farklı kişiler olduğu bir antrepo türüdür. A tipi antrepolarda, antrepo işleticisi stok kayıtlarını da onaylanabilir. A tipi antrepo isleticileri, eşya sahibinin kendilerine yetki vermesi halinde, karayoluyla gelen parsiyel yüklere ilişkin antrepo beyannamesi verme yetkisine de sahiptirler. Türkiye'de uygulamada gördüğümüz genel antrepoların büyük bir çoğunlugu A tipi antrepo statüsünde olup, A tipi antrepo açmak için gerekli şartların ve fiziki koşulların neler olduğuna ilişkin mevzuat hükümleri de gümrük yönetmeliğinin ilgili maddelerinde (md.518vd) detaylı olarak açıklanmaktadır. (GK-Md.93 vd/GY-Md.328vd ile Md.518 vd)
- Bir genel antrepo tipi olan B tipi antrepo, işleticisi ile antrepoya eşya koyan kişilerin farklı kişiler olduğu bir antrepo türüdür. B tipi antrepo, antrepoya konulan eşyadan kullanıcının sorumlu olduğu, antrepo beyannamesini kullanıcının verdiği genel antrepo tipidir. Antrepo işleticisinin sorumluluğu sınırlıdır. Antrepo işleticisi sade. ce antrepoyu kiralayan konumunda olup, bu antrepo tipinde antrepo stok kayıtları tutulmadığından beyanname ve belgeler gümrük kontrolüne esas teşkil eder B tipi antrepo açmak için gerekli koşulların neler olduğu konusu da yönetmeliğin 518inci maddesinden itibaren detaylı olarak izah edilmektedir. (GK-Md 93vd / GY-Md.328vd ile Md.518vd)
- Bir özel antrepo tipi olarak C tipi antrepo, işleticisi ve kullanıcısının aynı kişi olduğu, antrepoya alınan eşyadan bu yaygın olarak kullanılan özel antrepo tipi C tipi antrepodur. C tipi özel antrepolar, ilgili mevzuatlarına uygun koşulları sağlamak ve izin almak şartıyla, tarım ürünleri lisanslı depoları olarak da onaylanabilir. C tipi antrepo açmak için gerekli koşulların neler olduğu ve C tipi antrepolarda sorumluluklar vb. gümrük hükümleri, Yönetmeliğin 518. Maddesinden itibaren detaylı olarak izah edilmektedir. (GY-Md.329, 518vd)
- Bir özel antrepo tipi olarak D tipi antrepo, işleticisi ve kullanıcısının aynı kişi olduğu, antrepoya alınan eşyadan bu kişinin sorumlu olduğu ve Gümrük Kanunu'nda belirtilen ilgili işleme ve üretim faaliyetlerinin yapılabildiği bir özel antrepo türüdür. D tipi özel antrepolar, ilgili mevzuatlarına uygun koşulları sağlamak ve izin almak şartıyla, tarım ürünleri lisanslı depoları olarak da onaylanabilir. D tipi antrepo açmak için gerekli koşulların neler olduğu ve D tipi antrepolarda sorumluluklar vb gümrük hükümleri, Yönetmeliğin 518. maddesinden itibaren detaylı olarak izah edilmektedir. (GY- Md.329, 518vd)
- Bir özel antrepo türü olan E tipi antrepo, işleticisi ve kullanıcısının aynı kişi olduğu, izin hak sahibinin depolama yerinin veya gösterdiği herhangi bir alanın geçici olarak antrepo kabul edildiği özel bir uygulamadır. E tipi antrepo açmak için gerekli koşulların neler olduğu ve E tipi antrepolarda sorumluluklar, işleyiş vb gümrük hükümleri, Yönetmeliğin 518. Maddesinden itibaren detaylı olarak izah edilmektedir.
Doğrudan temsil durumunda, temsilci, başkasının adına ve hesabına hareket ediyor kabul edilir. Gümrük Kanunu'na göre, devlet, belediye, il özel idareleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin amir ve memurları, özel hukuk tüzel kişilerinin kendilerini temsile yetkili personeli, tüm gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilirler. Ayrıca, kara, deniz ve havayolu işletmeleri ile nakliyeci kuruluş temsilcileri, taşıdıkları eşyanın sadece transit işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilirler. (GK-Md.5, 225)
CIM ,Demiryolu ile yapılan taşımalarda kullanılan uluslararası kabul görmüş taşıma belgelerinden birisidir. Gerekli koşulların sağlanması ve gümrük idarelerinin kabul etmesi durumunda, transit işlemlerinde de zaman zaman beyanname yerine kabul edilebilir nitelik taşımaktadır. (GY- Md.118, 286-294)
CIV(CIV), Demiryolu ile yapılan taşımalarda kullanılan uluslararası kabul görmüş taşıma belgelerinden birisidir. (GY-Md.118)
- Dahilde işleme rejimi kapsamında elde edilmesi amaçlanan ve ihracat taahhüdüne konu olan ürüne verilen teknik isimdir. Asıl işlem görmüş ürün ve ikincil işlem görmüş ürünlerin hepsine birden dahilde işleme rejiminde "işlem görmüş ürün" adı verilmektedir. (GK-Md.108/ GY-Md.349 vd)
- Transit rejimi içerisinde geçen bu teknik terim, transit rejiminde rejim hak sahibini ifade eden bir kavram olarak kullanılmaktadır. Transit işlemlerde transit beyannamesi normal koşullarda asıl sorumlu tarafından imzalanır ve asıl sorumlu, beyanda yer alan bilgilerin doğruluğundan, beyana ilişkin belgelerin gerçekliğinden ve eşyanın transit rejimine tabi tutulması ile ilgili tüm yükümlülükleri yerine getirmekten sorumludur. Asıl sorumlu, transit işlemlerde öngörülen süre sınırı içinde, gümrük idaresi tarafından alınan ayniyet önlemlerine gerekli şekilde uyarak varış gümrük idaresine gerekli belgeler ile birlikte eşyayı tam ve sağlam olarak sunmakla ve mevzuatın transit rejimine ilişkin aldığı diğer önlemleri uygulamakla yükümlüdür. (GK-Md.3, 86/GY-Md.213vd)
- Geçici ithalat rejimi kapsamındaki işlemlerde karşımıza çıkan, fuar, sergi vb amaçlarla Türkiye'ye geçici getirilen malların gümrüklemesinde kullanılan ve uluslar arası nitelikteki, Türkiye'nin de taraf olduğu, Eşyaların Geçici Kabulü İçin ATA Karneleri Hakkında Gümrük Sözleşmesi kapsamında düzenlenen bir belgedir. Geçici ithalatın ATA karnesi kapsamında yapılması halinde, gümrük idareleri tarafından ayrıca başka bir belge ve temiņat aranmaksızın işlem yapılır. ATA karneleri, ayni zamanda gümrük beyannamesi olarak kabul edilir. Taraf olduğumuz uluslar arası sözleşme hükümlerine göre düzenlenmiş ATA karnesinin gümrük idarelerine ibrazı, geçici ithalat rejimi için izin talebi ve karnenin gümrük idaresi tarafından tescili de geçici ithalat rejimine giriş izni olarak kabul edilir. Ayrıca, transit rejimi hükümleri çerçevesinde, transit işlemlerinde de ATA karnesi, gümrük beyannamesi hükmünde kabul edilmekte olup, ilgili transit işlemler ATA karnesine ilişkin taraf olduğumuz uluslar arası sözleşme hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. (GY-Md.3, 277) 16
- Gümrük mevzuat hükümlerine göre Türkiye Gümrük Bölgesine geçici olarak giren veya çıkan eşyanın veya gümrükler arasında aktarma (transit) işlemi kapsamında iki farklı gümrük idaresi arasında sevk edilen eşyaların aynı eşya olup olmadığının kontrolü gerekir ki bu işleme ayniyet tespiti adı verilir.
- Kendi adına beyanda bulunan kişiyi veya adına beyanda bulunulan kişiyi ifade eden bir gümrük terimidir. (GK-Md.3)
- Beyannamede imzası bulunan kişiler cezai hükümlerin uygulanması açısından beyannamede belirtilen bilgiler ile beyannameye ekli belgelerin doğruluğu ve ilgili rejimin gerektirdiği bütün yükümlülüklere uyulmasından sorumludur. Doğrudan temsil durumunda bu sorumluluk adına hareket edilenlere aittir. Beyanın bağlayıcı olması nedeniyle beyanname başkasına devredilemez; eşyanın başkalarına satılması beyan sahiplerini yükümlülüklerinden kurtarmaz. (GY-Md.113)
- Gümrük idarelerine yapılacak yazılı beyan gümrük beyannamesi ile gerçekleştirilir ve eşyanın beyan edildiği gümrük rejimini düzenleyen hükümlerin uygulanması için gerekli bütün belgeler beyannameye eklenir. Gümrük rejim beyannamesinin nasıl düzenleneceğine ilişkin beyaname doldurma kılavuzu, Gümrük Yönetmeliği’nin ekinde detaylı olarak anlatılmaktadır.
- Demiryolu ile yapılan taşımalarda kullanılan uluslararası kabul görmüş taşıma belgelerinden birisidir. Gerekli koşulların sağlanması ve gümrük idarelerinin kabul etmesi durumunda, transit işlemlerinde de zaman zaman beyanname yerine kabul edilebilir nitelik taşımaktadır. (GY- Md.118, 286-294)
- Demiryolu ile yapılan taşımalarda kullanılan uluslararası kabul görmüş taşıma belgelerinden birisidir. (GY-Md.118)
- Kara nakliyatında taşıyıcılar tarafından konşimento yerine düzenlenen belge ve yük senedi (CMR) adı verilir
- Çeki listesi, bir fatura kapsamı eşyanın çeşitli cins ve nevide ve çeşitli ağırlıktaki kaplara konulması halinde, her kapta ne miktar eşya bulunduğunu göstermek amacıyla düzenlenen bir belgedir. Çeki listesi, satıcı veya gönderici tarafından fatura ile birlikte hazırlanabileceği gibi, beyan sahibi tarafından da hazırlanabilir. Ağırlıkları üzerinden vergiye tabi eşyaya ilişkin çeki listesinin beyan edilen eşyanın, tarife cetvelinde gösterilen vergiye esas olan, daralı ve net ağırlık, adet, baş ve hacim gibi ölçüler üzerinden hazırlanması gerekir. (GY- Md.117)
- Dahilde işleme rejimi, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden yeniden ihraç edilmesi amacıyla, serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın vergileri teminata bağlanmak suretiyle geçici ithal edildiği veya serbest dolaşıma girişinin yapıldığı ve ihracatın gerçekleşmesi halinde teminatın veya alınan vergilerin geri verildiği bir rejimdir.
- Dış ticaret işlemlerinde konteynırdaki yükün boşaltılması için alıcı (ithalatçı) ve satıcının (ihracatçı) yaptığı anlaşmayla belirlenen sürenin aşılması halinde, konteynır başına alıcı tarafından (navlun dışı) ödenen gecikme bedelidir.3 Türk Ticaret Kanununa göre, deniz taşımacılığı uğraşısındaki alıcı ve satıcı, gemi ile sevk edilecek malın, ilgili limanda yükleme ve boşaltma süresini en başta belirlemek zorundadır. Bu ”yükleme-boşaltma” süresine (TTK da yer aldığı şekli ile) denizcilik dilinde “starya” adı verilir. Yükleme süresi taraflarca belirlenmemiş ise liman kurallarına göre bir süre belirlenmesine, eğer Limanın bu konuda bir kuralı yoksa “ticari geleneklere” göre, bu da yoksa malın durumuna göre uygun bir süre belirlenmesi gerekir. Genellikle bu yükleme süresi yedi gün olarak belirlenmektedir. Diğer yandan yükleme-boşaltma işleminin süresi içinde (starya) yapılmaması halinde, navlun sözleşmesi gereğince gemilerin fazladan bir süre beklemesi gerekecektir ki bu süreye “sürastarya” adı verilmektedir. İşte bu “sürastarya” adı verilen fazla süreler için ödenecek ücretlere “demuraj” adı verilmektedir.
- Doğrudan temsil durumunda, temsilci, başkasının adına ve hesabına hareket ediyor kabul edilir. Gümrük Kanunu'na göre, devlet, belediye, il özel idareleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin amir ve memurları, özel hukuk tüzel kişilerinin kendilerini temsile yetkili personeli, tüm gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilirler. Ayrıca, kara, deniz ve havayolu işletmeleri ile nakliyeci kuruluş temsilcileri, taşıdıkları eşyanın sadece transit işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilirler. (GK-Md.5, 225)
- Dolaylı temsil durumunda temsilci, kendi adına, ancak başkasının hesabına hareket ediyor kabul edilir. Piyasada yaygın olarak gümrük işlemlerinin yürütülmesi noktasında karşımıza çıkan gümrük müşavirleri tarafından yapılan temsil, mevzuattaki teknik deyimle bir 'dolaylı temsil'dir. Dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan kişi de beyan sahibinin yanı sıra gümrük yükümlülüğüne sahiptir. Ancak dolaylı temsilde, temsilcinin yükümlülüğü, beyanda kullanılan verilerin yanlış olduğunu bildiği veya mesleği icabı ve mutat olarak bilmesi gerektiği durumlarla sınırlıdır. (GK-Md.5, 181)
- Gümrük gözetimi altındaki eşyanın asli niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi, büyük kaplardan küçük kaplara aktarılması, kapların yenilenmesi veya tamiri, havalandırılması, kalburlanması, karıştırılması ve benzeri işlemlerdir.
- Eşyanın gümrük idaresine ya da gümrükçe tayin edilen veya uygun görülen herhangi bir yere getirilmesi üzerine, belirlenen usul ve esaslara uygun olarak, gümrük idarelerine yapılan bildirimdir.
- Eşyanın tabi tutulduğu gümrük rejimi ile öngörülen amaçlar doğrultusunda gümrük idareleri tarafından ilgilisine teslimidir.
- Tercihli Menşe kuralları çerçevesinde Serbest Ticaret Anlaşması (STA) yaptığımız ülkelerden ithal edilen eşya ile Avrupa Birliği’nden ithal edilen tarım ürünleri ve Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ürünlerinin ilgili anlaşma hükümlerinden faydalanmasını sağlayan; muhteviyatı eşyanın ilgili anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren; ihracatçı tarafından doldurulmasını gereken belgedir. Bu belge Müsteşarlıkça yetki verilen kişi/kurum/kuruluş tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra onaylanıp gümrük müdürlüğünce vize edildikten sonra geçerlilik kazanmaktadır.
- EUR.1 Dolaşım Sertifikası ile aynı şekilde düzenlenen, ancak sadece Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyonu (PAAMK) sistemi çerçevesinde kullanılan dolaşım izin belgesidir.
- Faturada adı geçen eşyanın ilgili anlaşma kurallarına göre Menşeli olduğunun ihracatçı tarafından fatura, teslimat notu veya başka bir ticari belge üzerinde yazılı olarak beyan edilmesiyle oluşturulan; ihracatçı tarafından düzenlenen ve imzalanan; Müsteşarlıkça yetki verilen kişi/kurum/kuruluş veya gümrük müdürlüğünde herhangi bir onay prosedürüne tabi tutulmayan; toplam kıymeti 6.000 Avro'yu geçmeyen ve Menşeli ürünler ihtiva eden bir sevkiyat için herhangi bir ihracatçı tarafından, 6.000 Avro'yu geçen tutarlar için ise onaylanmış ihracatçılar tarafından düzenlenir. Fiili İthalat: İthalat mevzuatına göre bir malın ithal muamelelerinin tamamının tamamlanarak, beyanname onayından sonra tüm gümrük vergi, resim ve masraflarının ödenerek malın teslim alınması işlemidir.
- Fiili ihracat, ihraç edilmek istenen eşyanın, ilgili ihracat beyannamesinin tescili sırasında bulunduğu durum ve niteliğini, gümrük denetiminden çıktığı sırada da aynen muhafaza etmesi ve bu haliyle Türkiye Gümrük Bölgesini terk etmesidir.
- Ülkemiz tarafından Gelişme Yolunda Ülkeler ve En Az Gelişmiş Ülkeler ile ticarette tek taraflı olarak indirim tanınması esasına dayanan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi'nin (GTS) işleyebilmesi için gerekli belgedir. Aynı zamanda 2001/3485 sayılı Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında Tercihli Rejimden Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin Karar hükümleri çerçevesinde, ülkemiz tarafından tek taraflı olarak tanınan tavizlerden yararlanılabilmesi için gerekli uluslararası prosedürü tamamlayan ülkelerden GTS kapsamında yapılacak ithalatlarda eşyanın tavizden faydalanan ülke Menşeli olduğunu da gösterir. GTS kapsamında ülkemizden yapılan ve Türkiye'nin faydalanan ülke konumunda olduğu durumlarda ise Ticaret ve/veya Sanayi Odalarınca vize edilen ve gümrük müdürlüklerince ayrıca vize edilmeyen Menşe ispat belgesini ifade etmektedir.
- Belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasına gümrük beyanı adı verilir.
- Gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere eşyanın muayenesini, belgelerin varlığını ve gerçekliğinin kanıtlanmasını, işletme hesaplarının, defterlerinin ve diğer yazılı belgelerin tetkikini, nakil araçlarının kontrolünü, bagajların ve kişilerin yanlarında ve üstlerinde taşıdıkları eşyanın kontrolünü, idari araştırmalar ve benzeri diğer işlemlerin yapılmasını gibi, özel işlemlerin yerine getirilmesini ifade eder.
- Gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere gümrük idareleri tarafından genel olarak uygulanan işlemleri karşılayan bir ifadedir.
- (Kırmızı, Sarı, Mavi, Yeşil Hat)
- Belge kontrolünün yapıldığı hattır. Ancak gerek duyulduğunda gümrük idarelerince eşyanın genel bir kontrolü de yapılır. Kırmızı Hat: Eşyanın fiziki kontrolünün, muayenesinin yapıldığı hattır. Mavi Hat: Sonradan kontrole tabi eşyanın işlem gördüğü hattır.
- Eşyanın gümrük gözetiminden çıkmasından sonra, beyanların doğruluğunun saptanması amacıyla yapılan gümrük kontrolü veya firma denetimidir. Bu kontrolden onaylanmış kişi statüsündekiler yararlanır.
- Yönetmelik ile güvenirlik kriterleri genel şartlar olarak belirlenmiş ve öngörülen dış ticaret performanslarına (gerçekleştirilen ihracat ve ithalat tutarları) bağlı olarak Gümrük Müsteşarlığınca (Gümrükler Genel Müdürlüğü), basitleştirilmiş usullerden yararlanmak üzere, belirtilen yeter şartları taşıyanların yazılı olarak başvuruları üzerine Onaylanmış Kişi Statü Belgesi verilir. Bu belgeye sahip kişiler bu statü ile anılırlar.
- Kamu mallarının işlemlerinin yapıldığı gümrük hattıdır.
- Gümrüğe gelen bir eşya için kişilerin yapacakları işlemlere verilen genel bir kavram olup; serbest dolaşım rejimi, transit rejim, antrepo rejimi, dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü beyanı, geçici ithalat rejimi, hariçte işleme rejimi ve ihracat rejimi olmak üzere toplam sekiz rejim söz konusudur.
- Dolaylı temsil yoluyla, bir eşya sahibi hesabına hareket etme yetkisi çerçevesinde gümrüklerde kendi adına iş takibi yapmaya yetkisi olan gümrük müşavirleri, her türlü gümrük işlemini takip ederek sonuçlandırabilirler.
- Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşıma girmiş olup olmadığı yönünden durumunu ifade eder. 4458 sayılı kanuna göre, TCGB’deki bir eşya iki tür statüye sahip olabilir. Bunlar; Serbest Dolaşımda Bulunan Eşya statüsü veGümrük Gözetiminde Bulunan Eşya Statüsüdür.
-
Gümrük tarifesi geniş anlamda dış ekonomi politikasının, dar anlamda ise dış ticaret politikasının en eski ve en çok kullanılan araçlarından biridir. Gümrük vergileri bir yasa ile konuluyorsa böyle tarifelere “otonom tarife” denilmekte, buna karşın vergiler uluslar arası anlaşmalar ve karşılıklı görüşmeler sonucunda belirleniyorsa bu tür tarifeler “sözleşmeli tarife” olarak adlandırılmaktadır.
Gümrük tarife cetveli: İthal edilen mallar üzerinden alınması gereken vergi miktarı veya oranlarını gösteren listedir.
-
Türk Gümrük Tarife Cetvelinde, oniki rakamdan oluşan pozisyonu ifade eden bir deyimdir. (GY-Md.32)
Gümrük Vergileri: Yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat veya ihracat vergilerinin tümünü ifade eden genel bir kavramdır.
Gümrük Yükümlülüğü: Bir kişinin yürürlükteki mevzuat uyarınca ithalat veya ihracat vergisi ödeme yükümlülüğünü ifade eder.
Hariçte işleme rejimi: Hariçte işleme rejimi, serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.
- Tedarikçi beyanının gerçekliğinin ve tedarikçi beyanında yer alan bilgilerin doğruluğunun kontrol edilmesi amacıyla Menşe ispat belgesinin düzenleneceği gümrük idaresinin talebi üzerine tedarikçinin yerleşik olduğu veya gerekli bilgi ve belge akısının yapılmış olması kaydıyla ihracatın gerçekleştirildiği ülke gümrük idaresince düzenlenen, tedarikçi tarafından ihracatçı ülke gümrük idaresine verilmek üzere ihracatçıya sunulan belgedir.
- Eşyanın ihracatıyla ilgili olarak alınması gereken gümrük vergilerini ve gümrük vergisine eşdeğer bütün mali yükleri ifade eder.
- Muayenesi yapıldığı halde herhangi bir kontrol ve denetleme amacıyla gümrük müfettişleri, gümrük müfettiş yardımcıları, kontrolörler, stajyer kontrolörler ve gümrük idare amirleri muayenesi yapılmış ve işlemleri tamamlanmış eşyanın ikinci muayenesini her zaman için yapmaya yetkilidirler. Beyannameyi kontrol eden ve ilk muayeneyi yapan memurlar için olduğu gibi ikinci muayeneyi yapanlar da yaptıkları veya muayeneden sorumludurlar. (GK- kontrolden Md.65 / GY-Md.191) Muayene, Tahlil, Gümrük Kontrolü
- Gümrük Kanunu hükümlerine göre, yükümlülerin, tebliğ edilen gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınan kimyevi tahlil sonuçlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü'ne yazılı olarak itiraz etme hakları saklıdır. Tahlil sonuçlarına itiraz durumunda, birinci tahlilinin yapıldığı gümrük laboratuarında görevli olan ve ilk tahlili yapan kimyager dışındaki iki kimyager tarafından ikinci tahlil yapılır. Yükümlünün talebi halinde, gümrük idareleri, gümrük kimyageri olmayan bir gözlemci kimyagerinde ikinci tahlilde hazır bulunulmasına izin verirler. Üç kimyagerden fazla kimyager bulunamayan gümrük laboratuarında yapılan tahlile itiraz edilmesi halinde, ikinci tahlil en az iki kimyager bulunan en yakın gümrük idaresine ait laboratuarda yaptırılır. İkinci tahlil sonucu, eşyanın teknik özelliklerinin ve niteliklerinin belirlenmesi yönünde kesindir.(GK.Md.243/GY-Md.588-590)
- Dahilde işleme rejiminde, işleme faaliyetleri sonucunda elde edilen asıl işlem görmüş ürün dışındaki ürünlere 'ikincil işlem görmüş ürün' adı verilir. Dahilde işleme kapsamında hedeflenen ve ihracat taahhüdü kapsamındaki asıl işlem görmüş ürünler dışında ortaya çıkan ikincil işlem görmüş ürünlerin ihraç edilmeyip serbest dolaşıma sokulmak istenmeleri halinde, hangi esaslara göre vergilendirme yapılacağı da Gümrük Yönetmeliği'nde detaylı olarak izah edilmiştir. İşleme faaliyeti sonucunda elde edilen ve sözkonusu ürünler haricindeki işlem görmüş asıl ürünlerin ihraç edilen kısmı ile orantılı olarak serbest dolaşıma girecek işlem görmüş ikincil ürünlerin gümrük vergileri, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte yürürlükte bulunan vergi oranı üzerinden hesaplanır. (GK-Md.108/ GY-Md.308, 359-362)
- Ekonomik etkili gümrük rejimlerinden dahilde işleme ve hariçte işleme rejimi gibi uygulamalarda karşımıza çıkan 'işlem görmüş asıl ürün' deyimi, rejim kapsamında elde edilmesi amaçlanan ürünleri ifade eder.
- Denizyoluyla yapılan taşımalarda geminin kaptanı veya donatanı veya mümessili tarafından yükletene taşıma belgesi olarak düzenlenip verilen belgeye konşimento adı verilir.
- Bir eşyanın ekonomik milliyetini belirtir. Menşe İspat Belgeleri: Eşyanın tercihli menşeini gösteren EUR.1 ve EUR. MED Dolaşım Sertifikalarını, Fatura Beyanlarını, Form A Belgelerini ve tercihli olmayan menşeini gösteren Menşe Şahadetnamelerinin tamamını ortak tanımıdır.
- Menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin uygulanmaması için eşyanın önlem uygulanan ülke menşeli olmadığın veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek. üzere menşe ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesi ibraz edilir.
- Sözlük anlamı “dış ticarette bir yerden başka bir yere ulaştırmak için gemiye alınan eşyanın bütünü ve taşıyıcı tarafından, gemisinde taşınacak yük için istenen ücret” olarak tanımlanır. Ancak zamanla beraber gümrükleme sektöründe “navlun” kelimesi salt deniz yoluyla yapılan taşımacılık için değil, dış ticaret işlemlerinde herhangi bir ulaşım yolu ile (deniz yolu, kara yolu, hava yolu ve demir yolu) yapılan taşıma hizmetine ve taşıma hizmeti karşılığında ödenen bedele verilen genel isim olmuştur. Deniz hukukunda taşıyanın belirli bir ücret karşılığında, gemisini kısmen ya da tamamen taşıtana tahsis ederek ya da tahsis etmeksizin bir yükü deniz yoluyla taşımayı yüklendiği sözleşmedir.
- Gümrük mevzuatı kapsamında gümrük işlem ve uygulamalarının kolaylaştırılması amacıyla belirlenen basitleştirilmiş usul, uygulama ve yetkilerden yararlanmak üzere, Gümrük Yönetmeliği'nin 23. maddesinde belirtilen genel koşullara ve 24. maddesinde belirtilen özel koşullara sahip olmaları halinde, Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik gerçek ve tüzel kişilere talep etmeleri halinde A, B veya C sınıfı onaylanmış kişi statüsü verilir. Bu statüyü alan firmalara eksik bilgi ve belge ile beyan hakkı, ertelenmiş kontrol hakkı vb basitleştirilmiş uygulama izinleri sağlanmaktadır.
- Türkiye Gümrük Bölgesine eşyayı getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi tarafından giriş gümrük idaresine Gümrük Yönetmeliği'nde belirlenen süreler içerisinde verilmesi zorunlu olan özet beyan, taşıma aracı içerisindeki eşyanın. bir nevi dökümü niteliğinde olan ve gümrük idarelerinin kayıt işlemleri ve diğer kontrol, gözetim, risk analiz işlemleri için gerekli olan bir beyan biçimidir.
- Anlaşma safhasında ihracatçı tarafından malın birim fiyatının, özelliklerinin ve satış şartlarının yer aldığı, bilgi verme amacını güden bir teklifname niteliğindeki fatura olmaktadır.
- İhraç konusu malın sağlık koşullarına uygun olup olmadığını gösteren belge niteliğindedir. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’ndan alınmaktadır.
- Türkiye ve AB Menşeli olan veya üçüncü ülke Menşeli olup Türkiye ya da AB'de ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, es etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış eşyayı ifade eder. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara ait hükümler saklı kalmak kaydıyla, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutularak Türkiye Gümrük Bölgesine giren eşya ile üretiminde kullanılan girdilerin yerli olup olmadığına bakılmaksızın,18 ve 19 uncu madde hükümlerine göre Türk menşeli sayılan eşyalar serbest dolaşımda bulunan eşya statüsüne sahiptir.8 18.madde hükmü gereği olarak, tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşya, o ülke menşelidir. Tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşya ise, ilgili ülkeden çıkarılan madenler, yetiştirilen bitkiler, o ülkede doğan ve yetiştirilen bitkiler, o ülkede doğan ve yetiştirilen canlı hayvanlar ve bu hayvanlardan elde edilen ürünler, o ülkede kayıtlı ve tescilli olup o ülkenin bandırası (gemi bayrağı) altında kara suları dışında avlanan balıkçılık ve avcılık ürünleri ile fabrika gemilerinde işlenerek üretilen ürünlerdir. Doğada serbest olarak bulunan ve bir ülkenin gümrük bölgesi dışında bulunan ve/veya ilgili ülke gümrük sınırlarında bulunan madenler, hayvanlar ve bunlardan sağlanan ürünler o ülkenin malı sayılır. 19.madde hükümleri gereği olarak üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen ve menşei kazanım kriterlerine göre önemli işçiliğin gerçekleştirildiği ülkenin menşeini kazanır ve o ülkede serbest dolaşımda bulunan eşya statüsünü elde eder.
- Serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber; serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen ve serbest dolaşımdaki eşyanın, bir serbest bölgeye konulması nedeniyle de normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerlerdir. Serbest bölgelerin sınırları ile giriş ve çıkış noktaları gümrük idarelerinin gözetimine tabidir ve bir serbest
- Bu anlaşmaların amacı, iki tarafın birbirleri menşeli eşyaya tercihli tarife uygulaması suretiyle iki ülke arasındaki ticareti özendirmek ve arttırmaktır.
- Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda bulunan ve PanAvrupa Menşe Kümülâsyon Sistemi, Pan-Avrupa Akdeniz Menşe Kümülâsyon Sistemi veya Batı Balkan Menşe Kümülasyon Sistemine taraf ülkelerden biri Menşeli eşyanın tercihli Menşe statüsünü kanıtlayan beyanı;
- Gözetim ve korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları ve ithalat veya ihracat yasaklamaları gibi eşyanın ithal ve ihracı ile ilgili hükümlerle belirlenmiş tarife dışı önlemleri ifade eder.
- Türkiye Cumhuriyetinin, karasularını, iç suları ve hava sahasını da kapsayan Türkiye Cumhuriyeti topraklarına verilen isimdir.
- Hariçte İşleme Rejimi kullanılarak hammadde ve ara malların üçüncü ülkelere işlenmek üzere geçici olarak ihraç edilmesinden sonra işleme faaliyeti sonucunda oluşan ürünün tam ya da kısmi ithalat vergisi muafiyetinden yararlanarak Gümrük Birliği Gümrük Bölgesinin başka bir parçasından tekrar serbest dolaşıma girebilmesini sağlayan sistemdir.
- 60 Seri Nolu Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) kapsamındaki tespit işlemlerini yapan ve sonucunda tespit raporu düzenleyen, Müsteşarlıkça adına yetki belgesi düzenlenen gerçek veya tüzel kişi ortağı gümrük müşavirini ifade etmektedir.